पेट्रोल-डिझेल आणि एलपीजी गॅस सिलेंडरच्या दरात मोठी घसरण LPG gas cylinder

LPG gas cylinder नवीन वर्षाची सुरुवात देशातील कोट्यवधी सर्वसामान्यांसाठी आनंदाची बातमी घेऊन आली आहे. केंद्र सरकारने कच्च्या तेलासह पेट्रोलियम पदार्थांच्या दरात मोठी कपात करण्याची घोषणा केली असून, यामुळे सर्वसामान्यांच्या खिशाला मोठा दिलासा मिळणार आहे. इंधनाच्या वाढत्या किमतींमुळे हैराण झालेल्या जनतेसाठी हा निर्णय म्हणजे एका मोठ्या सुटकेच्या श्वासासारखा आहे. पेट्रोल, डिझेल आणि स्वयंपाकाचा गॅस या तिन्ही महत्त्वाच्या घटकांचे भाव कमी झाल्यामुळे संपूर्ण देशात सध्या उत्साहाचे वातावरण पाहायला मिळत आहे.

इंधन दरात मोठी कपात जाहीर 

हा निर्णय विशेषतः मध्यमवर्गीय कुटुंबांसाठी वरदान ठरणार आहे, ज्यांचे मासिक बजेट इंधनाच्या दरांवर अवलंबून असते. आपल्या दैनंदिन जीवनात प्रवास आणि स्वयंपाकासाठी या इंधनांचा वापर आता अनिवार्य झाला आहे, त्यामुळे झालेली ही कपात थेट घरगुती बचतीवर सकारात्मक परिणाम करेल. वाहतूक क्षेत्रातील व्यावसायिक, टॅक्सी चालक आणि लहान व्यापाऱ्यांसाठी देखील ही बातमी अतिशय प्रेरणादायी आहे. यामुळे महागाईवर नियंत्रण मिळवण्यास आणि लोकांची क्रयशक्ती वाढवण्यास नक्कीच मदत होईल असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.

विविध शहरांमध्ये पेट्रोलच्या किमती

देशाची राजधानी असलेल्या दिल्लीमध्ये सध्या पेट्रोलचा दर प्रति लिटर ९४.८७ रुपये इतका स्थिर असल्याचे पाहायला मिळते. गेल्या काही महिन्यांच्या तुलनेत ही किंमत बरीच मर्यादित आणि नियंत्रित असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. इतर मोठ्या शहरांच्या तुलनेत दिल्लीत पेट्रोलचे दर थोडे कमी असले तरी, स्थानिक करांमुळे राज्यानुसार यात तफावत जाणवते. शहरी आणि ग्रामीण भागातील वाहतूक खर्च आणि व्हॅट (VAT) मुळे ग्राहकांना वेगवेगळ्या किमती मोजाव्या लागतात, मात्र सध्याचे दिल्लीतील दर दिलासादायक आहेत.

आर्थिक राजधानी मुंबईचा विचार केला तर येथे पेट्रोलचा दर १०४.७० रुपये प्रति लिटरच्या आसपास पोहोचला आहे. महाराष्ट्रात स्थानिक करांचे प्रमाण अधिक असल्याने इतर शहरांच्या तुलनेत मुंबईकरांना इंधनासाठी जास्त पैसे खर्च करावे लागतात. दुसरीकडे, कोलकात्यात पेट्रोल १०५.४५ रुपये असून ते देशातील महागड्या दरांपैकी एक मानले जाते. बंगळुरूसारख्या आयटी शहरात देखील १०२.९५ रुपये प्रति लिटर दराने पेट्रोल उपलब्ध आहे, ज्यामुळे तेथील नोकरदार वर्गाला काहीसा दिलासा मिळाला आहे.

तेलंगणाची राजधानी हैदराबादमध्ये पेट्रोलचा दर १०७.४६ रुपये असून तो सध्या महानगरांमध्ये सर्वाधिक आहे. बिहारची राजधानी पाटणामध्ये सुद्धा १०६.८७ रुपयांच्या दराने पेट्रोलची विक्री होत असल्याचे दिसून येत आहे. प्रत्येक राज्याची कर रचना वेगळी असल्यामुळे आणि वाहतुकीचा खर्च भिन्न असल्यामुळे किमतींमध्ये ही मोठी तफावत पाहायला मिळते. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील घडामोडींचा परिणाम स्थानिक दरांवर होत असला, तरी राज्य सरकारांचे कर यामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतात.

डिझेल कपातीचा वाहतुकीला फायदा 

पेट्रोलसोबतच डिझेलच्या दरात झालेली कपात ही वाहतूक उद्योगासाठी एक अत्यंत सकारात्मक संकेत मानली जात आहे. दिल्लीत सध्या डिझेलचा भाव ८७.६६ रुपये प्रति लिटर असून, यामुळे ट्रक आणि सार्वजनिक वाहतूक सेवा देणाऱ्यांना मोठा फायदा होईल. डिझेल स्वस्त झाल्यामुळे मालवाहतुकीचा खर्च कमी होईल, ज्याचा थेट परिणाम जीवनावश्यक वस्तूंच्या किमती कमी होण्यावर होईल. सर्वसामान्यांना स्वस्त दरात भाजीपाला आणि इतर सामान मिळण्यासाठी डिझेलच्या किमती कमी असणे अत्यंत आवश्यक आहे.

मुंबईत डिझेलचा दर ९०.३० रुपये प्रति लिटर असून तो पेट्रोलच्या तुलनेत ग्राहकांसाठी अधिक परवडणारा आहे. कर्नाटकच्या बंगळुरू शहरात डिझेल ९०.७५ रुपये, तर हैदराबादमध्ये ९५.८२ रुपये प्रति लिटर या दराने विकले जात आहे. कोलकात्यात हाच दर ९२.७४ रुपये असून येथील वाहतूकदारांनी या निर्णयाचे स्वागत केले आहे. डिझेलच्या दरातील ही घसरण औद्योगिक क्षेत्राला गती देण्यासाठी आणि ग्रामीण भागातील शेती कामांसाठी देखील अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे.

रोजगारावर सकारात्मक परिणाम होईल

सध्या पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतींमधील अंतर पूर्वीपेक्षा कमी झाले असले, तरी डिझेल अजूनही एक स्वस्त पर्याय आहे. जे नागरिक दररोज कामासाठी लांबचा प्रवास करतात किंवा ज्यांचे उत्पन्न प्रवासावर अवलंबून आहे, त्यांना याचा मोठा फायदा होईल. व्यावसायिक वाहन चालक, ई-कॉमर्स डिलिव्हरी देणारे तरुण आणि खाजगी क्षेत्रातील कर्मचारी या कपातीमुळे आनंदात आहेत. इंधनावरील खर्च कमी झाल्यामुळे त्यांच्या दैनंदिन उत्पन्नात वाढ होणार असून जीवनाचा दर्जा सुधारण्यास मदत होईल.

गॅस सिलेंडरच्या किमतीत घट 

स्वयंपाकाच्या गॅस सिलेंडरच्या किमतीत झालेली घट ही गृहिणींसाठी आणि सामान्य कुटुंबांसाठी नवीन वर्षाची सर्वात मोठी भेट आहे. सध्या देशातील विविध भागांत एलपीजी सिलेंडर ९५० ते ९८० रुपयांच्या दरम्यान उपलब्ध करून दिला जात आहे. प्रादेशिक अंतर आणि वितरण खर्च लक्षात घेऊन हे दर निश्चित केले जातात. गॅसच्या किमती कमी झाल्यामुळे घराघरातील मासिक खर्चाचे नियोजन करणे आता अधिक सोपे होणार असून, यामुळे महिला वर्गात समाधानाचे वातावरण पाहायला मिळत आहे.

घरगुती गॅस स्वस्त झाल्यामुळे कुटुंबांना पारंपारिक लाकूड किंवा कोळशाच्या इंधनाऐवजी स्वच्छ इंधन वापरणे अधिक सोयीचे होईल. एलपीजी हा स्वयंपाकासाठी सुरक्षित आणि प्रदूषणमुक्त पर्याय असल्याने त्याचा वापर वाढणे पर्यावरणासाठी देखील हितकारक आहे. किमतीतील ही घट अधिक कुटुंबांना गॅस कनेक्शन घेण्यास प्रवृत्त करेल, ज्यामुळे ग्रामीण भागातील धुराची समस्या कमी होईल. आर्थिक बचतीसोबतच आरोग्याच्या दृष्टीनेही ही एक महत्त्वाची आणि स्वागतार्ह पाऊल मानली जात आहे.

प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेअंतर्गत लाभ

प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेच्या माध्यमातून सरकार गरीब कुटुंबांना गॅस कनेक्शन आणि विशेष सबसिडीची सुविधा पुरवत आहे. या योजनेच्या लाभार्थ्यांना सिलेंडरच्या किमतीवर मोठी सूट मिळत असून, सबसिडीची रक्कम थेट त्यांच्या बँक खात्यात जमा केली जाते. या योजनेमुळे ग्रामीण भागातील कोट्यवधी महिलांना धुरापासून मुक्ती मिळाली असून त्यांच्या आरोग्यात मोठी सुधारणा झाली आहे. सामाजिक आणि आर्थिक समानता निर्माण करण्याच्या दृष्टीने ही योजना एक प्रभावी माध्यम म्हणून समोर आली आहे.