Edible Oil Price Drop सध्याच्या काळात महागाईचा आलेख सातत्याने उंचावत असल्याने सर्वसामान्यांचे आर्थिक नियोजन पूर्णपणे कोलमडून पडले आहे. अशा कठीण परिस्थितीत, गृहिणींसाठी आणि सामान्य नागरिकांसाठी एक अत्यंत दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. घरगुती वापरासाठी अत्यंत आवश्यक असलेल्या खाद्यतेलाच्या किमतींमध्ये मोठी घसरण झाल्याचे पाहायला मिळत आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत झालेल्या काही सकारात्मक बदलांमुळे भारतीय बाजारपेठेत हे परिणाम दिसून येत आहेत. त्यामुळे सर्वसामान्यांना महागाईच्या झळांमधून थोडासा का होईना, पण नक्कीच दिलासा मिळाला आहे.
खाद्यतेलाच्या किमतीत मोठी घसरण
जागतिक स्तरावर खाद्यतेलाच्या किमती कमी होण्यामागे आंतरराष्ट्रीय बाजारातील परिस्थिती कारणीभूत ठरली आहे. प्रामुख्याने सोयाबीन, पामतेल आणि सूर्यफूल तेलाच्या दरात लक्षणीय कपात झाल्याचे व्यापारी सूत्रांकडून सांगण्यात येत आहे. सध्या जागतिक बाजारपेठेत या तेलांचा पुरवठा मुबलक प्रमाणात होत असून त्या तुलनेत मागणी मात्र मंदावली आहे. उत्पादनात झालेली मोठी वाढ आणि खरेदीदारांचा अभाव यामुळे किमती खाली आल्या आहेत. याचा थेट फायदा आता भारतीय ग्राहकांच्या खिशाला होताना दिसत आहे, ही नक्कीच चांगली बाब आहे.
१५ किलोच्या डब्यामागे मोठी बचत
घाऊक बाजारातील ताज्या आकडेवारीनुसार, खाद्यतेलाच्या १५ किलोच्या डब्यामागे ५० रुपयांपर्यंतची घट नोंदवण्यात आली आहे. ही घसरण प्रामुख्याने मध्यमवर्गीय कुटुंबात सर्वाधिक वापरल्या जाणाऱ्या सोयाबीन आणि सूर्यफूल तेलात झाली आहे. किरकोळ बाजारातही याचे परिणाम हळूहळू दिसू लागल्याने ग्राहकांमध्ये समाधानाचे वातावरण आहे. पामतेलाच्या किमतीही आवाक्यात आल्यामुळे हॉटेल व्यावसायिक आणि खाद्यपदार्थ उत्पादकांना मोठा आधार मिळाला आहे. येत्या काळात दर स्थिर राहतील अशी आशा सध्या व्यक्त केली जात आहे.
पामतेल उत्पादनात मोठी वाढ
आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पामतेलाच्या उत्पादनात झालेली मोठी वाढ हे दर कमी होण्याचे मुख्य कारण मानले जात आहे. मलेशिया आणि इंडोनेशिया यांसारख्या मोठ्या उत्पादक देशांमध्ये यंदा पामतेलाचे उत्पादन विक्रमी झाले आहे. उत्पादन जास्त आणि जागतिक मागणी कमी अशी स्थिती निर्माण झाल्याने तिथे किमती कोसळल्या आहेत. या देशांमधून भारत मोठ्या प्रमाणावर पामतेल आयात करत असतो. तिथे दर कमी झाल्यामुळे साहजिकच आपल्याकडेही खाद्यतेलाचे दर कमी होण्यास मोठी मदत झाली आहे.
आंतरराष्ट्रीय दरात मोठी कपात
जागतिक बाजारपेठेचा विचार केल्यास, पामतेलाच्या दरात प्रति टन ७५ ते १०० डॉलरची मोठी घसरण झाली आहे. त्याचप्रमाणे, सोयाबीन तेलाच्या किमतीत ५० डॉलर तर सूर्यफूल तेलात २५ डॉलरची कपात झाली आहे. डॉलरच्या तुलनेत झालेल्या या बदलांमुळे आयात शुल्कावरही परिणाम होऊन तेल स्वस्त झाले आहे. सूर्यफूल तेलाच्या १५ किलोच्या डब्यामागे २५ रुपयांची थेट घट झाल्याने ग्राहकांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. एकूणच, आंतरराष्ट्रीय बाजारातील ही मंदी भारतीय स्वयंपाकघरासाठी फायदेशीर ठरली आहे.
कच्च्या मालाच्या टंचाईमुळे दरवाढ
एकिकडे खाद्यतेल स्वस्त होत असताना दुसरीकडे वनस्पती तुपाच्या किमतीत मात्र वाढ झालेली दिसत आहे. ‘स्टेरिन’ या कच्च्या मालाची आयात कमी झाल्यामुळे वनस्पती तुपाचे उत्पादन महागले आहे. परिणामी, बाजारात या तुपाच्या डब्यामागे २५ रुपयांची वाढ झाल्याचे व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे. उत्पादनासाठी लागणारा कच्चा माल वेळेवर उपलब्ध न झाल्याने हा परिणाम झाला आहे. सणासुदीच्या काळात वनस्पती तुपाची मागणी वाढत असल्याने ही दरवाढ सामान्यांसाठी चिंतेची ठरू शकते.
खोबरेल तेलाचा भाव वधारला
खोबरेल तेलाच्या बाबतीतही सध्या ग्राहकांना जादा पैसे मोजावे लागत आहेत. नारळाच्या उत्पादनात घट झाल्यामुळे बाजारपेठेत सुक्या खोबऱ्याचा मोठा तुटवडा निर्माण झाला आहे. कच्च्या मालाची टंचाई असल्यामुळे खोबऱ्याचे दर १० किलोमागे २०० रुपयांनी वाढले आहेत. याचा थेट परिणाम खोबरेल तेलाच्या किमतींवर झाला असून, एका डब्यामागे ५०० रुपयांची मोठी वाढ झाली आहे. केसांसाठी किंवा खाण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या या तेलाची दरवाढ बजेटवर परिणाम करणारी आहे.
तांदळाच्या दरवाढीचा पोह्यांवर परिणाम
खाद्यतेलाव्यतिरिक्त किराणा मालातील महत्त्वाचा घटक असलेल्या पोह्यांच्या दरातही वाढ झाली आहे. भाताच्या किमतीत वाढ झाल्यामुळे त्याचा परिणाम पोह्यांच्या उत्पादनावर झाला आहे. सध्या सर्व प्रकारच्या पोह्यांच्या दरात क्विंटलमागे १०० रुपयांची वाढ झाल्याचे दिसून येत आहे. नाश्त्यासाठी घराघरात वापरल्या जाणाऱ्या पोह्यांचे दर वाढल्याने किरकोळ बाजारातही त्याचे भाव वधारले आहेत. तांदळाच्या उत्पादनातील चढ-उतार या दरवाढीला प्रामुख्याने कारणीभूत असल्याचे बाजार तज्ज्ञांचे मत आहे.
साखर खरेदीत ग्राहकांना दिलासा
साखरेच्या बाजारपेठेचा विचार करता, सध्या घाऊक बाजारात साखरेचे दर स्थिर असल्याचे पाहायला मिळते. ‘एस-३०’ या दर्जाच्या साखरेचा प्रतिक्विंटल दर सध्या ४१०० ते ४१५० रुपयांच्या दरम्यान आहे. साखरेची उपलब्धता पुरेशी असल्यामुळे दरात फार मोठी वाढ झालेली नाही. साखरेचे दर स्थिर राहिल्यामुळे सर्वसामान्यांना किमान या बाबतीत तरी दिलासा मिळाला आहे. मात्र, येणाऱ्या काळात उसाच्या गाळपावर साखरेचे पुढील दर अवलंबून राहतील असेही बोलले जात आहे.
गुळाची बाजारात कमी आवक
गुळाच्या बाजारपेठेत मात्र सध्या आवक कमी झाल्याचे चित्र दिसून येत आहे. उसाची उपलब्धता कमी असल्यामुळे गुळाचे उत्पादन घटले आहे आणि परिणामी बाजारात मालाची टंचाई जाणवत आहे. आवक कमी असल्यामुळे गुळाचे दर चढेच राहण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. अनेक ठिकाणी गुऱ्हाळे अद्याप पूर्ण क्षमतेने सुरू न झाल्याचा परिणाम पुरवठ्यावर झाला आहे. नैसर्गिक गोडवा देणारा गूळ महागल्यामुळे ग्राहकांना आता जास्तीचे पैसे मोजून खरेदी करावी लागत आहे.
विविध खाद्यतेलांचे बाजार भाव
घाऊक बाजारातील सध्याच्या खाद्यतेलाच्या किमती पाहता, शेंगदाणा तेल २४०० ते २५०० रुपये प्रति डबा आहे. रिफाइंड तेलाचे दर २१५० ते २७५० रुपयांच्या दरम्यान आहेत, तर सरकी तेल २००० ते २३०० रुपयांना मिळत आहे. सोयाबीन तेल १९७५ ते २२०० रुपये आणि पामतेल २००० ते २१५० रुपये प्रति १५ किलो अशा दराने उपलब्ध आहे. सूर्यफूल रिफाइंड तेलासाठी ग्राहकांना २१०० ते २२५० रुपये मोजावे लागत आहेत. या दरांमधील चढ-उतार स्थानिक मागणीनुसार बदलत असतात.
ग्राहकांसाठी खरेदीची सुवर्ण संधी
एकूणच बाजारपेठेतील ही परिस्थिती पाहता, काही वस्तूंचे दर कमी झाले आहेत तर काहींचे वाढले आहेत. खाद्यतेलातील घसरण ही सर्वसामान्यांसाठी सर्वात मोठी आनंदाची बातमी ठरली आहे. मात्र, खोबरेल तेल आणि पोह्यांच्या दरवाढीमुळे खिशाला थोडा भार सोसावा लागणार आहे. ग्राहकांनी खरेदी करताना घाऊक दरांचा अंदाज घेऊन आपले मासिक बजेट आखणे फायद्याचे ठरेल. येत्या काही दिवसांत इतर जीवनावश्यक वस्तूंच्या दरात काय बदल होतात, याकडे आता सर्वांचे लक्ष लागून राहिले आहे.